شرح حديث حقيقت محمد علي بن محمد حسين خلخالى ( زنده در 1263 ق ) تحقيق : على صدرايى خويى در آمد مؤلف اين اثر ثمين را خاندانى علمي در خلخال است كه از آن دانشمندانى در علم وعرفان به ظهور رسيده است ، بدين أسامي : 1 . ملا محمد صالح بن محمد سعيد خلخالى ( 1095 - 1181 ق ) « 1 » أو جدّ اعلاى مؤلف وشاگرد محمد صادق اردستانى وملا حمزهء گيلانى است وآثار متعددى در عرفان وفلسفه نگاشته است . آثار شناخته شدهء وى عبارت‌اند از : الف . شرح قصيدهء مير فندرسكى ، كه به انضمام شرح ديگر اين قصيدة موسوم به تحفة المراد نوشتهء حكيم دارابى ، به چاپ رسيده است « 2 » .

--> ( 1 ) . جناب آقاى سيد محمد مسعود نقيب در كتاب خلخال ومشاهير عنوان نموده كه نسخه‌اى از كتاب عين اليقين فيض كاشاني در كتاب‌خانهء وى موجود است كه ملا صالح خلخالى آن را در سال 1179 ق كتابت نموده است . بنابر اين وفات صاحب ترجمه را در سال 1181 ق صحيح دانسته است . در مادة تاريخي هم كه ملا محمد اردبيلى در فوت وى سروده است : بهر تاريخ أو بگفت خرد * أو همى « منبع فضل بود وكمال » كه عبارت « منبع فضل بود وكمال » به حساب أبجد برابر با 1181 مىشود . ر . ك : خلخال ومشاهير ، ص 597 . ( 2 ) - تحفة المراد شرح قصيدهء مير فندرسكى ، شارح حكيم عباس شريف دارابى به ضميمهء شرح خلخالى وگيلانى ، به اهتمام محمد حسين اكبرى ساوى ( تهران ، انتشارات الزهراء ، زمستان 1372 ش ، 291 ص ) ، ص 179 تا 220 .